Elektrik Panoları Hakkında Detaylı Bilgiler

 Elektrik panoları (elektrik dağıtım panosu, elektrik tablosu, panel board), elektrik enerjisinin bir tesisata/binaya/tesise güvenli, düzenli ve kontrollü şekilde dağıtılmasını sağlayan metal (veya polyester) kabinlerdir. İçerisinde anahtarlama-koruma cihazları, bara sistemleri, ölçüm aletleri, kablolar ve bağlantı elemanları bulunur.

Temel görevi:

• Elektrik enerjisini açma/kapama
• Aşırı akım, kısa devre, kaçak akım gibi arızalara karşı koruma
• Enerjiyi farklı devrelere/alıcılara dağıtma
• Ölçüm ve izleme imkanı sağlama
• Güvenlik (elektrik çarpması, yangın riskini azaltma)

Elektrik Panoları Nasıl Sınıflandırılır?

Çok farklı kriterlere göre sınıflandırma yapılır. En yaygın olanları şöyle gruplayabiliriz:

Kriter	Sınıflandırma	Açıklama / Örnekler
Gerilim Seviyesine Göre	Alçak Gerilim (AG) Panoları	≤ 1000 V (en yaygın olanı – ev, işyeri, fabrika)
	Orta Gerilim (OG) Panoları	1 kV – 36 kV (trafo merkezleri, modüler hücreler)
	Yüksek Gerilim (YG) Panoları	> 36 kV (çok nadir, iletim seviyesinde)
Montaj Yerine Göre	Dahili (İç mekan)	IP20–IP54 arası, bina içi, kuru ortam
	Harici (Dış mekan)	IP55–IP65 arası, yağmur, toz, güneş dayanımı – kaide/direk tipi
Yapı Tipine Göre	Standart (kaynaklı)	Daha ucuz, sabit düzen
	Modüler	Kolay genişletilebilir, bakım kolay (en popüler)
	Yarı modüler	Karışık yapı
	Çekmeceli ( withdrawable )	MCC panolarda çok kullanılır – arıza anında hızlı değiştirme
Kullanım Amacına Göre	Ana Dağıtım Panosu (ADP – Ana Pano)	Binanın/tessin ana giriş panosu, en büyük kesici burada
	Tali / Grup / Kat Dağıtım Panosu	Ana panodan beslenen alt dağıtım panoları (kat panosu, daire panosu)
	MCC Panosu (Motor Control Center)	Endüstriyel motorların merkezi kontrolü (pompa, fan, konveyör vs.)
	Kompanzasyon Panosu	Reaktif güç düzeltme (kondansatör bankası + regle)
	Aydınlatma Panosu	Sadece aydınlatma devrelerini besler (genelde harici tip)
	Sayaç Panosu / Ölçüm Panosu	Elektrik sayaçlarının bulunduğu pano (direk tipi trafo sonrası sık)
	Şantiye Panosu	İnşaat şantiyelerinde taşınabilir, dayanıklı
	Piyano Tipi / Duvar Tipi / Sıva Altı-Üstü	Konut ve küçük ticari alanlarda yaygın
	Rack Kabin / Server Panosu	Veri merkezi,弱 akım + güç karışık

Tipik Bir Alçak Gerilim Ana Dağıtım Panosunda Bulunan Temel Elemanlar

• Ana bara sistemi (bakır veya alüminyum – 1600–6300 A'e kadar)
• Ana kesici (kompakt şalter / güç şalteri – 100–6300 A)
• Çıkış devre kesicileri (kompakt veya minyatür şalterler)
• Kaçak akım rölesi (RCD / Kaçak akım rolesi)
• Sigortalar (NH bıçaklı, silindirik, cam sigorta vs.)
• Akım trafoları (CT) + Voltaj trafoları (PT)
• Multimetre / enerji analizörü / sayaç
• Kompanzasyon kontaktör + kondansatör bankası (çoğu tesiste)
• Aydınlatma kontaktörü (gece/gündüz ayırıcı)
• Topraklama barası
• Kablo giriş/çıkış glandları
• Havalandırma ızgarası / fan (büyük panolarda)
• Isıtıcı + nem alıcı (dış mekan veya nemli ortam)

Türkiye'de Geçerli En Önemli Standartlar (2026 itibarıyla)

• TS EN 61439-1 → Genel kurallar (eski IEC 60439-1 yerine geçti)
• TS EN 61439-2 → Güç dağıtım panoları
• TS EN 61439-5 → Kamu elektrik dağıtım şebekeleri için panolar
• TS EN 60529 → Koruma sınıfı (IP derecesi)
• TS EN 60947 serisi → Anahtarlama cihazları (kompakt şalter, kontaktör vs.)
• TEDAŞ Teknik Şartnamesi (MLZ/2003-06.B ve revizeleri) → Dağıtım şirketlerinin trafo merkezi panoları için
• Elektrik Tesisleri Yönetmeliği + Yangından Korunma Yönetmeliği

Kısa Karşılaştırma Tablosu (Yaygın Kullanılan Panolar)

Pano Türü	Kullanım Yeri	Tipik IP Derecesi	Çekmeceli Olur mu?	Kompanzasyon İçerir mi?
Ana Dağıtım (ADP)	Bina girişi, fabrika ana panosu	IP31–IP54	Bazen	Genellikle evet
MCC	Fabrika, endüstriyel motor kontrol	IP54	Çok sık	Nadiren
Kompanzasyon	Reaktif ceza önleme	IP31–IP54	Hayır	Evet (kondansatör)
Aydınlatma Panosu	Dış mekan sokak / bahçe aydınlatma	IP55–IP65	Hayır	Hayır
Tali / Kat Panosu	Apartman katları, ofis kat panosu	IP40–IP54	Hayır	Nadiren
Şantiye Panosu	İnşaat şantiyesi	IP55+	Hayır	Nadiren

Elektrik panosu seçimi veya tasarımı yapılırken mutlaka tesisin gücü, yük tipi, çevre koşulları, bakım kolaylığı ve gelecekteki genişleme ihtimali göz önüne alınmalıdır. Yanlış pano seçimi yangın, kesinti, ceza ve ömür kısalması gibi ciddi sorunlara yol açabilir.